Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 24 maja 2022
w Esensji w Esensjopedii

Arne Mattsson
‹Gdy robi się ciemno›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułGdy robi się ciemno
Tytuł oryginalnyNär mörkret faller
Dystrybutor Netflix
ReżyseriaArne Mattsson
ZdjęciaHilding Bladh
Scenariusz
ObsadaNils Asther, Karl-Arne Holmsten, Birgitta Pettersson, Elsa Prawitz, Mimi Nelson, George Fant, Bengt Brunskog, Adolf Jahr, Sif Ruud, Hjördis Petterson, Anna-Maria Giertz, Eva Sjöström
MuzykaTorbjörn Lundquist
Rok produkcji1960
Kraj produkcjiSzwecja
Czas trwania113 min
Gatunekdramat, kryminał
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup

Trup w Wigilię, trup w Sylwestra
[Arne Mattsson „Gdy robi się ciemno” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Wielka popularność współczesnego skandynawskiego kina noir, która zaczęła się w Polsce kilkanaście lat temu wraz z emisją pierwszego sezonu serialu „Wallander”, sprawiła, że Netflix postanowił sięgnąć również po klasykę szwedzkiego kryminału. W efekcie na platformie tej możemy oglądnąć między innymi rozgrywający się pomiędzy Wigilią a Nowym Rokiem film „Gdy robi się ciemno” Arnego Mattssona.

Sebastian Chosiński

Trup w Wigilię, trup w Sylwestra
[Arne Mattsson „Gdy robi się ciemno” - recenzja]

Wielka popularność współczesnego skandynawskiego kina noir, która zaczęła się w Polsce kilkanaście lat temu wraz z emisją pierwszego sezonu serialu „Wallander”, sprawiła, że Netflix postanowił sięgnąć również po klasykę szwedzkiego kryminału. W efekcie na platformie tej możemy oglądnąć między innymi rozgrywający się pomiędzy Wigilią a Nowym Rokiem film „Gdy robi się ciemno” Arnego Mattssona.

Arne Mattsson
‹Gdy robi się ciemno›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułGdy robi się ciemno
Tytuł oryginalnyNär mörkret faller
Dystrybutor Netflix
ReżyseriaArne Mattsson
ZdjęciaHilding Bladh
Scenariusz
ObsadaNils Asther, Karl-Arne Holmsten, Birgitta Pettersson, Elsa Prawitz, Mimi Nelson, George Fant, Bengt Brunskog, Adolf Jahr, Sif Ruud, Hjördis Petterson, Anna-Maria Giertz, Eva Sjöström
MuzykaTorbjörn Lundquist
Rok produkcji1960
Kraj produkcjiSzwecja
Czas trwania113 min
Gatunekdramat, kryminał
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup
Choć współczesnych literackich twórców tak zwanego nordic noir (i powstałe na podstawie ich dzieł filmy i seriale) jesteśmy w stanie wymienić jednym tchem przynajmniej kilkoro, to z przywołaniem nazwisk klasyków tej literatury – może oprócz, doskonale znanych z przygód komisarza Martina Becka, Maj Sjöwall (1935-2020) i Pera Wahlöö (1926-1975) – byłby już zapewne kłopot. Któż bowiem sięga dziś jeszcze po powieści publikującego pod pseudonimem Stein Riverton (stąd Nagroda Rivertona!) Norwega Svena Elvestada (1884-1934) czy Szweda Jana Ekströma (1923-2013)? A jest przecież jeszcze Maria Lang, a właściwie Dagmar Maria Lange (1914-1991), którą można – przy zachowaniu odpowiednich proporcji – określić mianem „szwedzkiej Agathy Christie”. To właśnie ona była autorką pierwowzoru literackiego i opartego na nim scenariusza do „Gdy robi się ciemno”.
Powieść – wydana oryginalnie w 1954 roku (jako „Tragedia na wiejskim cmentarzu”) – doczekała się dwóch pełnometrażowych ekranizacji: tej sprzed ponad sześciu już dekad i z 2013 roku (w ramach cyklu „Zbrodnie namiętności”). Nas dzisiaj interesować będzie ta klasyczna, czarno-biała, wpisująca się idealnie w kino noir, które po drugiej wojnie światowej wróciło do łask w Stanach Zjednoczonych i zaczęło podbijać Europę. Akcja filmu rozgrywa się w ciągu ośmiu dni: rozpoczyna się w Wigilię, kończy natomiast dokładnie w momencie nadejścia Nowego Roku. Do wsi Västlinge (fikcyjnej) przyjeżdża ze Sztokholmu młoda i piękna Elisabeth Rydén (w tej roli eteryczna Birgitta Pettersson, opromieniona właśnie udziałem w dwóch obrazach Ingmara Bergmana: „Twarz” i „Źródło”); jest ona gościem miejscowego pastora Torda Ekstedta (gra go Nils Asther, pierwsze kroki przed kamerą stawiający jeszcze w czasach kina niemego), który zna ją sprzed wyprowadzki kobiety do Sztokholmu.
Dowiedziawszy się o stracie przez uroczą Elisabeth obojga rodziców, kapłan otwiera przed nią na Boże Narodzenie podwoje swego domu. Wszak w takim czasie nikt nie powinien czuć się samotny i odrzucony. Rydén trafia więc na plebanię (swoją drogą, jak na wiejskie warunki przystało, jest to prawdziwy dwór), gdzie mieszkają także dwunastoletnia córka pastora Lotta oraz kostyczna gosposia Hjördis Holm. Przygotowania do kolacji wigilijnej idą w całym Västlinge pełną parą: mieszkańcy robią ostatnie zakupy w sklepie prowadzonym przez Arnego (George Fant) i Barbarę Sandellów (seksowna Elsa Prawitz), potem natomiast spieszą na próbę chóru, który ma się zaprezentować następnego dnia podczas porannego bożonarodzeniowego nabożeństwa. Spokój wieczora zostaje jednak zakłócony, kiedy na plebani pojawia się poszukująca męża Barbara. Arne zniknął nagle i nie można go nigdzie znaleźć.
Tord wraz z Hjördis, Elisabeth i Lottą udają się na poszukiwania – i znajdują Arnego. Tyle że… nieżywego. Jego ciało ktoś wepchnął pod sklepową ladę. Przybyły następnego dnia rano ze Sztokholmu komisarz wydziału zabójstw Christer Wijk (Karl-Arne Holmsten) nie ma wątpliwości, że Sandella zamordowano, uderzając ostrym narzędziem (tasakiem? siekierą?) w głowę. Tylko dlaczego, skoro ze sklepu prawdopodobnie nic nie skradziono? Co zatem było przyczyną morderstwa – zazdrość, zemsta, a może był to czyn szaleńca? Wijk bardzo szybko przekonuje się, że w zazwyczaj bardzo spokojnym i nobliwym Västlinge nie brakuje ludzi, którzy mają co nieco na sumieniu i którym bardzo zależy na tym, aby ich małe grzeszki i wielkie grzechy nie wyszły na jaw. Do tego stopnia, że byłyby gotowe zabić tego, kto zagroziłby ich ujawnieniem. Problemem dla komisarza szybko staje się więc nie brak podejrzanych, lecz ich nadmiar.
„Gdy robi się ciemno” to znakomicie skonstruowany dramat kryminalno-psychologiczny, który z jednej strony nawiązuje do klasyki brytyjskich i amerykańskich filmów detektywistycznych, z drugiej jednak ma wszelkie cechy kina skandynawskiego tamtej epoki (przede wszystkim spod znaku Ingmara Bergmana, ale również Vilgota Sjömana czy Hassego Ekmana). Bergmanowski z ducha jest też główny bohater – luterański pastor, symbolizujący potęgę Bożego porządku, który zostaje w brutalny sposób naruszony za sprawą okrutnego morderstwa popełnionego w przeddzień rocznicy narodzin Chrystusa (chociaż to wcale nie ostatnia zbrodnia, z jaką będą musieli zmierzyć się mieszkańcy Västlinge). Czyżby więc Bóg nie był aż tak wszechmogący? Pytanie jest tym bardziej zasadne, że wśród barwnych postaci, mogących mieć coś wspólnego ze śmiercią Arnego Sandella, pojawia się także komunizujący Mårten Gustavsson (Bengt Brunskog), który wpada zresztą na dość perfidny pomysł.
Jest w tym filmie jeszcze jedna istotna rzecz. To portret społeczeństwa szwedzkiego uchwycony w momencie, kiedy budowane jest państwo dobrobytu (socjaldemokraci rządzą tam niemal nieprzerwanie od 1932 roku, a na stołku premiera zasiada właśnie Tage Erlander). Dawna burżuazja, w „Gdy robi się ciemno” symbolizowana przez rodzinę Motanderów, powoli odchodzi w niebyt; zmienia się też powoli obyczajowość i stosunek do Kościoła protestanckiego i religii jako takiej. Wróćmy jednak do zasadniczego pytania: Kto zabił? Będziecie zaskoczeni. Bo Arnemu Mattssonowi do samego końca udaje się skutecznie mylić tropy. I nic dziwnego, bo to w końcu świetny specjalista od kina gatunkowego, co w kolejnych latach udowodnił, kręcąc między innymi – ze scenariuszową pomocą Pera Wahlöö – takie dzieła, jak „Nocny koszmar” (1965), opartych na powieści Jana Ekströma „Maurów” (1965) oraz „Ciężarówkę” (1978).
koniec
8 stycznia 2022

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Wychowane przez wilki: Sez. 2, Odc. 1. Inny klimat, czyli nowe szanse i zagrożenia
Marcin Mroziuk

23 V 2022

W drugim sezonie „Wychowanych przez wilki” następuje radykalna zmiana scenerii. Bohaterowie opuszczają bowiem niezbyt urodzajne rejony Keplera-22b i przenoszą się do strefy tropikalnej, gdzie znajduje się kolonia ateistów.

więcej »

East Side Story: Przeżyć w Piekle
Sebastian Chosiński

22 V 2022

Dwa lata po premierze pełnometrażowy debiut dokumentalny kijowskiej reżyserki Iryny Cyłyk – nagrodzony na festiwalu Sundance „Ziemia jest niebieska jak pomarańcza” – nabrał bolesnej aktualności. Jego tematem jest bowiem los rodzin mieszkających na obszarze ogarniętego konfliktem zbrojnym od 2014 roku Donbasu.

więcej »

I nie wierz nikomu, bo nie trafisz do domu
Sebastian Chosiński

21 V 2022

Najpierw było japońskie anime „Jin-Rô” Hiroyukiego Okiury. Niemal dwadzieścia lat później za aktorski remake jego dzieła zabrali się Koreańczycy. Zmienili miejsce akcji, dorzucili co nieco od siebie fabularnie – i w świat poszła „Wilcza Brygada” Jee-woon Kima. W efekcie powstał całkiem przyzwoity film akcji (z elementami science fiction), ale do poziomu obraz z Kraju Kwitnącej Wiśni jednak nie dorósł.

więcej »

Polecamy

Kevin Smith. Sprzedawcy 2

Do sedna:

Kevin Smith. Sprzedawcy 2
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Jay i Cichy Bob kontratakują
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Dogma
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. W pogoni za Amy
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Szczury z supermarketu
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Sprzedawcy
— Marcin Knyszyński

Richard Kelly. Pułapka
— Marcin Knyszyński

Richard Kelly. Koniec świata
— Marcin Knyszyński

Richard Kelly. Donnie Darko
— Marcin Knyszyński

Alejandro González Iñárritu. Zjawa
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż twórcy

Mordercze Boże Narodzenie
— Sebastian Chosiński

Piękne kobiety, mordercze instynkty
— Sebastian Chosiński

Detektyw Hillman na tropie
— Sebastian Chosiński

Tegoż autora

I nie wierz nikomu, bo nie trafisz do domu
— Sebastian Chosiński

Tajniak też człowiek (choć specyficzny)
— Sebastian Chosiński

Wśród kościołów i pałaców
— Sebastian Chosiński

W zaśnieżonej Patagonii
— Sebastian Chosiński

Tachionowa ropucha über alles
— Sebastian Chosiński

Ach, ci pisarze!
— Sebastian Chosiński

Dwoma torami do celu
— Sebastian Chosiński

Zabić na początku i zabić na końcu
— Sebastian Chosiński

Rewolwerowiec-gadżeciarz
— Sebastian Chosiński

Narowisty stróż prawa
— Sebastian Chosiński

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.