Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 15 sierpnia 2022
w Esensji w Esensjopedii

Tomasz Łysiak
‹Szalbierz›

EKSTRAKT:20%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułSzalbierz
Data wydania19 grudnia 2007
Autor
Wydawca Picaresque
CyklKroniki szalbierskie
ISBN978-83-926413-0-8
Format526s. 125×195mm
Cena34,90
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Niezwykle trafny tytuł
[Tomasz Łysiak „Szalbierz” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
1 2 »
Debiut literacki Tomasza Łysiaka, któremu nowo powstałe wydawnictwo Picaresque opublikowało powieść „Szalbierz”, miał być niezwykłym wydarzeniem nie tyle z racji osoby autora, co jego rodzinnych powiązań. I rzeczywiście był, tyle że w moim odczuciu przybrał kształt, którego życzyłbym debiutantowi będącemu moim osobistym wrogiem.

Marcin T.P. Łuczyński

Niezwykle trafny tytuł
[Tomasz Łysiak „Szalbierz” - recenzja]

Debiut literacki Tomasza Łysiaka, któremu nowo powstałe wydawnictwo Picaresque opublikowało powieść „Szalbierz”, miał być niezwykłym wydarzeniem nie tyle z racji osoby autora, co jego rodzinnych powiązań. I rzeczywiście był, tyle że w moim odczuciu przybrał kształt, którego życzyłbym debiutantowi będącemu moim osobistym wrogiem.

Tomasz Łysiak
‹Szalbierz›

EKSTRAKT:20%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułSzalbierz
Data wydania19 grudnia 2007
Autor
Wydawca Picaresque
CyklKroniki szalbierskie
ISBN978-83-926413-0-8
Format526s. 125×195mm
Cena34,90
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Maciej Pawlicki na swoim blogu w Salonie24 napisał: „Tomasz Łysiak, z którym pracuję nad kilkoma projektami, pół roku temu zagadnął mnie mimochodem »napisałem powieść, może byś wydał?« Przeczytałem i już nie miałem wątpliwości.” Debiutujący wydawca nie napomknął, jakież to wątpliwości odleciały odeń niczym senna mara przed blaskiem słońca. Różnica między nim a mną, czytelnikiem, jest taka, że ja też tę powieść przeczytałem i mam w zasadzie same wątpliwości.
Nie wiedziałem, że szykuje się wydanie książki Tomasza Łysiaka, po prostu natknąłem się na nią w księgarni. Jedyne jej recenzje, z jakimi miałem okazję się zapoznać, to dwa „bąble” na okładce. Ten od wydawcy pominąłem z powodów oczywistych, skusiła mnie natomiast notka autorstwa Macieja Parowskiego (poniewczasie dotarły do mnie sygnały, że nie ja jeden wziąłem ją na poważnie). Uznałem, że osoba człowieka parającego się literaturą od tak dawna, iż najstarsi Indianie nie pamiętają początków, gwarantuje swoim nazwiskiem trzeźwość osądu, a stwierdzenie: „Oto jak debiutują przyszli zawodowcy” – zobowiązuje, nawet jeśli wziąć należytą poprawkę na zwyczajową przesadę „blurbów”. Chciałbym móc dzisiaj, gdy już wydałem pieniądze i poświęciłem czas na lekturę, buńczucznie warknąć ku recenzentom: panowie, obaj mi za to słono zapłacicie! I nawet mogę, tylko po co? Cóż dla nich – że pojadę Kmicicem – znaczy gniew mój chudopacholski? Co mi zostaje, to rzetelnie ostrzec innych, na jakie ryzyko się narażają, sięgając po tę książkę w niedalekiej przyszłości, tudzież zawierzając recenzjom pana Parowskiego w ogóle.
Całe przedsięwzięcie związane z publikacją „Szalbierza” przybrało kształt cokolwiek kuriozalny i jest powodem nie tylko mojego rozczarowania, ale i zadziwienia. Nie byłoby trudno w tej sytuacji ograniczyć się do drobnych, pozbawionych warstwy merytorycznej złośliwostek. Można by zasugerować Maciejowi Pawlickiemu, by zmienił nazwę swojego wydawnictwa z Picaresque na Grotesque. Można by stwierdzić, że autor, znany od lat z fal radia Wa-Wa jako Detektyw-Inwektyw, tak bardzo przyzwyczaił się do strugania z ludzi wariata, że nie potrafi przestać i że tak naprawdę udaje pisarza, który chce coś na poważnie na literackiej niwie dokonać, patrząc bacznie, kto się nabierze. A czytając recenzję Macieja Parowskiego można by się zadumać, jakże to skończą przyszli zawodowcy, skoro tak zaczynają. I dałoby się na tym sprawę zamknąć. Jednakże fakt, że syn TEGO Łysiaka zaliczył swój literacki debiut, uważam za dość ciekawe wydarzenie, choćby tylko dlatego, że ponad wszelką wątpliwość jest to moje największe rozczarowanie roku 2007 na polu literatury.
• • •
Nie chodzi o to, że nie spodobała mi się historia opowiedziana w „Szalbierzu”. Nie spodobała mi się, niemniej jednak książek, które kończę czytać z podobnym uczuciem wobec ich fabuły, jest całe multum. Nie żaliłbym się i nie stawiał tak niskich ocen tylko dlatego, że bohaterom nie udało się pozyskać mojej sympatii, fabuła nie wydała mi się oryginalna, a pewne rozwiązania uznałem wręcz za sztampowe. Nawet książki posiadające te mankamenty często mają inne atuty, którymi się bronią i czas spędzony na ich lekturze nie zostaje całkowicie zmarnowany. Nie w tym rzecz.
Rzecz w tym, że w ogromnej ilości miejsc ta książka nie jest napisana językiem literackim! Podczas lektury momentami aż przecierałem oczy ze zdumienia. Tam są błędy tak oczywiste i tak widoczne, że aż krzyczą: powtórzenia tych samych wyrazów w dwóch sąsiednich zdaniach albo nawet w jednym, jeśli jest dostatecznie złożone; jakieś nieporadne konstrukcje językowe (przykłady wzięte z jednego tylko akapitu: „[…] raziły uszy zbitkami głosek, tak, że żadne gardło w okolicy nie dałoby rady ich wymówić bez połamania języka”, „Po jakimś czasie z lasu zaczęli pojawiać się pierwsi drwale. Zrzuciwszy je na miejscu wskazanym przez starca, wracali w gęstwinę, by rąbać następne, gdy tymczasem na miejscu inni zaczęli z wyciętych w lesie bali układać piramidę.”), nadużywane porównań homeryckich (bywa, że zjawiają się co dwa, trzy akapity), błędy interpunkcyjne, stylistyczne – jednym słowem – koszmar. Przy tej ilości usterek ewidentnych nie sposób się nawet zastanawiać, ile dałoby się tam jeszcze znaleźć zgrzytów subtelnych, ujawniających się na styku akapitów czy wręcz rozpiętych na przestrzeni kilku z nich. Skutkiem tego wszystkiego jest obecność takich oto passusów (bardzo rzadko, jeśli w ogóle, daję w recenzji fragmenty książek, ale naprawdę nie chcę być gołosłowny):
Na placu koło gospody, na szczycie wozu, siedziała niewielka małpka, drżąc na całym ciele i wyła w niebogłosy, skrzecząc i płacząc, jakby ktoś jej wyrządzał straszną krzywdę, a jej jęki roznosiły się po okolicy. Toteż i psy zaczęły ujadać, gdy ją usłyszały. Zaczął jeden, na odległym końcu wsi, a zaraz odpowiedział mu inny, z drugiego krańca. Gdy te dwa zagadały do siebie, to pozostałe, te przy chałupach środkowych, jakby wyczekawszy pierwsze takty i wsłuchawszy się w sens psich rozmów, włączyły się w koncert. Potem już cała wieś rozbrzmiewała miarowym szczekaniem. Gdy na chwilę cichło, jak dla nabrania oddechu, to kwilenie małpki natychmiast dodawało wigoru tym hałasom.
Jednym słowem, jest to co najmniej wagon nieodrobionej ani przez autora, ani przez kogokolwiek innego pracy redakcyjnej. Co najmniej, bo ktoś bardziej zdecydowany w sądach może by nawet skonkludował, że to po prostu brak talentu. Wygląda to wszystko na zlekceważenie podstawowych zasad, które się tłucze początkującym literatom do głów – choćby tej, że tekst musi leżakować jak żółty ser, że autor musi mieć czas, by od niego odpocząć, „odzwyczaić się” od brzmienia poszczególnych passusów, odzyskać „ostrość widzenia”. Tylko wtedy zwiększają się jego szanse na wyłapanie rozmaitych, czasem bardzo subtelnych kiksów.
Tyle że subtelne kiksy subtelnymi kiksami, tymczasem w „Szalbierzu” mamy całą furę szkolnych błędów, od których aż oczy bolą, a usunięcie których nie wymagało Bóg wie jak wielkiego talentu, bystrości czy redakcyjnego doświadczenia (którego brak bardzo się zresztą rzuca w oczy, ale to osobny kryminał). Wymagało natomiast chęci i pracy, których ktoś tu poskąpił. Oczywiście jest jeszcze jedna możliwość: że dla autora to wszystko, o czym napisałem, to po prostu poprawna polszczyzna. Jakoś nie chce mi się w to wierzyć, zwłaszcza że mamy do czynienia z radiowcem, a więc – było nie było – człowiekiem operującym słowem zawodowo.
Jaki by jednak nie był powód bezpośredni tych niedostatków, dyskwalifikuje on tych, którzy pracowali przy „Szalbierzu” (introligatora, dystrybutorów et consortes wyłączam; co się tyczy ilustratora, to wpisał się on po prostu w obecnie obowiązujący trend upychania po książkach rozmaitych niekształtnych bohomazów – gdzie się ciągle podziewa Marcin Szancer dwudziestego pierwszego wieku?!). Dawno – co tam dawno, nigdy jeszcze! – nie zetknąłem się z takim niechlujstwem. Świadczy to o wielu rzeczach, ale o lekceważeniu czytelnika w pierwszym rzędzie.
• • •
Jak ocenić samą fabułę? Niestety, trudno to nazwać inaczej jak popłuczynami, to już produkty określane hasłowo terminem fan-fiction potrafią być dużo wyższych lotów. W ogóle w literaturze nie jest łatwo wymyślić coś nowego. Wszystkie możliwe historie zostały już opowiedziane na najrozmaitsze sposoby, pokazano je z użyciem najróżniejszych sztafażów. Pisanie w ogromnym stopniu polega na opowiadaniu ich ponownie, tyle że po swojemu, i tym, co ma szansę zachwycić czytelnika, jest forma, styl, wykonanie. Czy dwoje kochanków w końcu się ze sobą zejdzie? Kto zabił? Jaki sekret kryje stare malowidło? Czy samotny wędrowiec / wojownik / morderca / kto-tam-tylko zdoła ocalić przeklęte / nawiedzone / terroryzowane / jakie-tam-tylko miasteczko / zamek / wieś / ranczo / co-tam-tylko? Czy genialny naukowiec to biedny niezguła z mężnym sercem tamto, a spojona więziami przyjaźni i braterstwa broni drużyna jeszcze co inne? Ileż już razy o tym wszystkim bajano?
Dlaczego te same historie mimo wszystko jednak ciągle chwytają? Czym się bronią? Wykonaniem właśnie. Jakimś ciekawym wariantem, stylem. Opowiedzeniem historii od tyłu, włożeniem jej w usta trupa albo kota, zanurzeniem jej w ciekawie skonstruowanym świecie. Ale nade wszystko stylem, który porywa jak bystra rzeka. Jeśli tego brak, to historia musi być naprawdę, ale to naprawdę, ale to naprawdę ciekawa i oryginalna, żeby czytelnikowi zrekompensować trudy czytania (jeśli to w ogóle możliwe, wszak czytanie w pierwszym rzędzie ma być przyjemnością).
W „Szalbierzu” oryginalna nie jest. Drużyna, która ma ocalić świat – brzmi znajomo? Cała książka, w zasadzie do ostatniej strony, opowiada o procesie jej formowania. Można przyjąć, że to standardowy „rozruch”, rozbiegówka, aperitif podany przed głównym daniem. Misją drużyny jest ocalić słowiańskie krainy przed tatarskim najazdem – standard, wymiana orków czy barbarzyńskie hordy na Tatarów to w zasadzie kosmetyka. Skład osobowy kompanii ustala wieszczka w kolejnych proroczych widach – też jesteśmy ciągle w konwencji – a w trakcie tego procesu zjawia się tajemniczy Zakon Ducha Świętego (tak tajemniczy, że od razu w karczmie dowiadujemy się, kto to taki i jakiej regule jest posłuszny). Czytelnik cieszy się jak szczerbaty z suchara, że to koniec końców nie templariusze – i to w zasadzie tyle.
Nie bardzo wiadomo, w jaki sposób drużyna wykona przydzielone jej ustami wieszczki zadanie. Do głowy przychodzą mi rozmaite warianty, np. zamordowanie wodza, demonstracja potęgi jakiejś cudownej broni, ingerencja niebios skłonionych do pomocy przez coś lub kogoś wyjątkowego, ustne przekonanie najeźdźców, że na wschodzie też jest fajnie, itp. Trudno orzec, co zaserwuje nam autor, jeśli „Szalbierz” doczeka się kontynuacji, ale szczerze powiedziawszy, nie znalazłem w nim kompletnie nic, co rekompensowałoby trudy brnięcia przez nieudolnie skleconą treść i co kazałoby czekać na następne tomy.
W wywiadzie, który gdzieś mi się rzucił w oczy podczas wędrowania po stronach portali, autor wyznał, że opowiadana w „Szalbierzu” historia mu się przyśniła. Nie sądzę, by mówił serio (w tekście były stosowne cudzysłowy), może zastosował jakiś skrót myślowy. Ale jak tak patrzę na tę książkę, dochodzę do wniosku, że jednak coś jest na rzeczy. Sny rzadko kiedy mają ręce i nogi. I sens.
• • •
1 2 »

Komentarze

09 III 2016   18:38:10

Ależ idiotyczna recenzja!
Szalbierza czytałem z przyjemnością i uważam tą książkę za udaną.
Tego samego nie mogę już powiedzieć o recenzji. Jeśli człowiek ma jakiś osobisty problem do wydawcy, bądź do autora książki to niech mu to powie w twarz.
Recenzja ociekająca jakimś śmierdzącym jadem i pozbawiona sensu.
Z mojej strony silna sugestia zmiany zajęcia dla pana "recenzenta".

26 X 2016   14:16:16

"Szalbierza czytałem z przyjemnością i uważam tą książkę za udaną."

Uuuu, no, to wszystko zasadniczo zmienia. Zwłaszcza słabe punkty, które wskazałem, znikają jak dym na silnym wietrze.

29 II 2020   11:17:35

Nie dwa razy ale trzy razy - pierwszy ostatni i nigdy więcej

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Krótko o książkach: Z pandemią w tle
Joanna Kapica-Curzytek

15 VIII 2022

„Fałszywy świadek” to mocny thriller, w którym autorka każe swoim postaciom skonfrontować się z dramatyczną przeszłością. To, co było dawniej, wraca w najmniej spodziewanym momencie i nie da się od tego uciec.

więcej »

Przeczytaj to jeszcze raz: Pomiędzy jednym a drugim kuflem leczniczej wody
Sebastian Chosiński

14 VIII 2022

Do Vichy jeździ się po to, aby odpoczywać i popijać lecznicze wody. Skoro tam właśnie Georges Simenon wysłał Maigreta, oznacza to, że z jego organizmem nie jest najlepiej. I nic w tym dziwnego – trzydzieści lat policyjnej pracy musi odbić się na zdrowiu. Po tygodniu pobytu w uzdrowisku policjant z Paryża dowiaduje się o śmierci kobiety, którą codziennie spotykał podczas spacerów. Jak myślicie, wytrzyma czy zaangażuje się w śledztwo?

więcej »

Mała Esensja: Na moją drapaczkę!
Joanna Kapica-Curzytek

13 VIII 2022

Piąte spotkanie z tytułowym bohaterem książki „Kot Winston. Agent pod przykrywką” przynosi nam zapis szeroko zakrojonego dochodzenia w parku rozrywki. Złoczyńcy nie mają żadnych szans w potyczce z doświadczonym kocim śledczym!

więcej »

Polecamy

Terapia szokowa

W podziemnym kręgu:

Terapia szokowa
— Marcin Knyszyński

Seksapokalipsa
— Marcin Knyszyński

Odwieczna dialektyka
— Marcin Knyszyński

Rzeczy, które robisz w piekle, będąc martwym
— Marcin Knyszyński

Bulwar Zachodzącego Słońca 2
— Marcin Knyszyński

Borat Dzong-Un z pasem szahida
— Marcin Knyszyński

Rozkład i rozkładówka
— Marcin Knyszyński

Nowoczesny mit
— Marcin Knyszyński

Horror rzeczywistości
— Marcin Knyszyński

Osaczona
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Piosenki Wojciecha Młynarskiego
— Przemysław Ciura, Wojciech Gołąbowski, Adam Kordaś, Marcin T.P. Łuczyński, Konrad Wągrowski

Wracaj, gdy masz do czego
— Marcin T.P. Łuczyński

Scenarzysta bez Wergiliusza
— Marcin T.P. Łuczyński

Psia tęsknota
— Marcin T.P. Łuczyński

Dym/nie-dym i polarne niedźwiedzie na tropikalnej wyspie
— Konrad Wągrowski, Jędrzej Burszta, Marcin T.P. Łuczyński, Karol Kućmierz

Zagraj to jeszcze raz, odtwarzaczu…
— Marcin T.P. Łuczyński

Panie Stanisławie, Mrogi Drożku!
— Marcin T.P. Łuczyński

Towarzyszka nudziarka
— Marcin T.P. Łuczyński

Tom Niedosięgacz
— Marcin T.P. Łuczyński

Filiżanki w zlewie
— Marcin T.P. Łuczyński

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.