Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 24 kwietnia 2024
w Esensji w Esensjopedii

Iskander Chamrajew
‹W czarnych piaskach›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułW czarnych piaskach
Tytuł oryginalnyВ чёрных песках
ReżyseriaIskander Chamrajew
ZdjęciaAleksandr Czeczulin
Scenariusz
ObsadaDagun Omajew, Bimbołat Batajew, Giennadij Niłow, Leonhard Mierzin, Baba Annanow, Luda Singatulina, Łarisa Zubkowicz, Inogam Adyłow, Tałgat Nigmatulin, Jajra Abdułajewa, Ulmas Alichodżajew, Lola Badałowa, German Bobrowski, Wiaczesław Woronin, Habib Narimanow, Dżawłon Chamrajew
MuzykaMarat Kamilow
Rok produkcji1972
Kraj produkcjiZSRR
Czas trwania78 min
Gatunekdramat, western, wojenny
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup

Klasyka kina radzieckiego: Zhańbiona siostra i kajdany niewoli
[Iskander Chamrajew „W czarnych piaskach” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Chociaż główny bohater historyczno-rewolucyjnego easternu Iskandera Chamrajewa „W czarnych piaskach” przywdziewa mundur żołnierza Armii Czerwonej, trudno uznać go za zdeklarowanego bolszewika czy rewolucjonistę. Pcha go do tego chęć zemsty na bogaczu, którego bliscy i on sam skrzywdzili jego rodzinę.

Sebastian Chosiński

Klasyka kina radzieckiego: Zhańbiona siostra i kajdany niewoli
[Iskander Chamrajew „W czarnych piaskach” - recenzja]

Chociaż główny bohater historyczno-rewolucyjnego easternu Iskandera Chamrajewa „W czarnych piaskach” przywdziewa mundur żołnierza Armii Czerwonej, trudno uznać go za zdeklarowanego bolszewika czy rewolucjonistę. Pcha go do tego chęć zemsty na bogaczu, którego bliscy i on sam skrzywdzili jego rodzinę.

Iskander Chamrajew
‹W czarnych piaskach›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułW czarnych piaskach
Tytuł oryginalnyВ чёрных песках
ReżyseriaIskander Chamrajew
ZdjęciaAleksandr Czeczulin
Scenariusz
ObsadaDagun Omajew, Bimbołat Batajew, Giennadij Niłow, Leonhard Mierzin, Baba Annanow, Luda Singatulina, Łarisa Zubkowicz, Inogam Adyłow, Tałgat Nigmatulin, Jajra Abdułajewa, Ulmas Alichodżajew, Lola Badałowa, German Bobrowski, Wiaczesław Woronin, Habib Narimanow, Dżawłon Chamrajew
MuzykaMarat Kamilow
Rok produkcji1972
Kraj produkcjiZSRR
Czas trwania78 min
Gatunekdramat, western, wojenny
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup
Początkowo z Moskwy czy Leningradu patrzono na powstające w republikach środkowoazjatyckich easterny historyczno-rewolucyjne jak na ciekawostki, by nie rzec kurioza. Ale gdy z czasem zaczęły one zdobywać coraz większą popularność w całym Kraju Rad – vide „Burza nad Azją” (1964), „Jeźdźcy rewolucji” (1968) i „Upadek Czarnego Konsula” (1970) Kamila Jarmatowa, „Decydujący krok” (1965) Ałty Karlijewa, „Niespokojne czasy” (1967) Abdułły Karsakbajewa, „Zdrada” (1967) Tachira Sabirowa, „Wystrzał na przełęczy Karasz” (1968) i „Szkarłatne maki Issyk-Kulu” (1972) Bołotbeka Szamszyjewa, „Czerwone piaski” (1968), „Komisarz nadzwyczajny” (1970), „Bez strachu” (1971) oraz „Siódma kula” (1972) Alego Chamrajewa, „Zasadzka” (1969) Giennadija Bazarowa czy „Koniec atamana” (1970) Szakena Ajmanowa – tematem walki z basmaczami w latach 20. XX wieku zainteresowali się również producenci z „Lenfilmu” i „Mosfilmu”. Na efekty nie trzeba było długo czekać. Najlepszymi tego dowodami kultowe „Białe słońce pustyni” (1969) Władimira Motyla oraz nakręcone trzy lata później „W czarnych piaskach” Iskandera Chamrajewa.
Chamrajew pochodził z Uzbekistanu; urodził się w 1934 roku w Samarkandzie. Początkowo podjął studia filologiczne, ale szybko zapragnął zamienić je na filmowe i w tym celu wybrał się do Moskwy, na wydział reżyserski Wszechzwiązkowego Państwowego Instytutu Kinematografii (WGIK). Miał szczęście, bo trafił pod skrzydła znającego się doskonale na rzeczy Siergieja Gierasimowa. Dzięki niemu mógł wkrótce wystartować do długiej i udanej kariery. Co jednak intrygujące, Iskander nie wrócił, jak wielu innych studentów WGIK-u pochodzących z republik Azji Środkowej, w ojczyste strony, ale osiedlił się w Leningradzie, co było spowodowane propozycją prestiżowej pracy w „Lenfilmie”. W mieście nad Newą żył i pracował do śmierci w 2009 roku. Jego specjalizacją stały się dramaty i melodramaty (najczęściej podejmujące wątki współczesne, nierzadko oparte na mniej lub bardziej udanych dziełach literackich). Zadebiutował w 1961 roku „Starym zegarem”, później powstały „Pociąg miłosierdzia” (1964) i „Na imię jej Wiosna” (1969). Film czwarty w kolejności – eastern „W czarnych piaskach” (1972) – okazał się więc odstępstwem od reguły, ale za to przyniósł reżyserowi ogromny sukces w postaci niemal 11 milionów widzów, którzy wybrali się do kin.
W kolejnych latach Chamrajew powrócił do wcześniejszej tematyki, kręcąc „Dzień główny” (1974), „Zwykły miesiąc” (1976), „Czerwoną strzałę” (1986), oparte na prozie Gieorgija Markowa seriale telewizyjne „Sól ziemi” (1978) i „Nadchodzące stulecie” (1985), a pomiędzy nimi jeszcze zrealizowane w koprodukcji z Bułgarami „Pod jednym niebem” (1981) i młodzieżową „Czapkę Monomacha” (1982). Pod koniec lat 80. reżyser zainteresował się kinem gatunkowym. „Kiedy odzywa się echo” (1989) to rozgrywający się w powojennym Kazachstanie dramat sensacyjny; „Adwokat” (1990) był z kolei typowym kryminałem milicyjnym. Po kilku latach odpoczynku Chamrajew dał się jeszcze skusić, by popracować nad kilkoma częściami pierwszego sezonu kryminału „Ulice rozbitych latarni” (1998), a swoją przygodę z kinematografią zakończył jednym odcinkiem trzeciej serii „Niszczycielskiej siły” (2001).
Scenariusz „W czarnych piaskach” – autorstwa Siergieja Potiepałowa – oparty został na debiutanckiej powieści Morisa Simaszko (1924-2000). To syn żydowskiego mikrobiologa (aresztowanego podczas Wielkiej Czystki) i Niemki nadwołżańskiej; wychował się w Odessie, w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej służył w lotnictwie. Zdemobilizowany w 1944 roku, nie wrócił w ojczyste strony, ale wraz z rodzicami, którym z przyczyn politycznych (chodziło głównie o pochodzenie matki) zabroniono dalszego zamieszkania nad Morzem Czarnym, osiedlił się w Kazachstanie. A to wcale nie był koniec jego wędrówki po świecie. Pod koniec lat 40., gdy zaczął karierę dziennikarską, przeniesiono go do turkmeńskiego Aszchabadu. Jako prozaik znany jest przede wszystkim z pisanych w języku rosyjskim powieści historycznych, których akcja rozgrywała się w Azji Środkowej i na Wielkim Stepie. Wydawano go nie tylko w Związku Radzieckim, ale – do 1989 roku – także w Polsce (jego nadwornymi tłumaczami byli Jerzy Litwiniuk i Robert Stiller). W 1999 roku pisarz opuścił ojczyznę i przeniósł się do mieszkającej w Izraelu córki. Zmarł rok później w Bat Jam z powodu zawału serca. Pochowano go na cmentarzu w Netanji pod Tel Awiwem.
Powieść „W czarnych piaskach” (wydaną także w Polsce) Simaszko opublikował w 1958 roku; na ekranizację czekała więc czternaście lat. Zastanawiające, że zainteresował się nią właśnie reżyser z Leningradu, a nie żaden z „miejscowych” twórców specjalizujących się w easternach. Jako Uzbek Chamrajew wiedział jednak, jak „ugryźć” temat. Film zaczyna się od… końca. Otwierająca go scena jest zarazem finałem opowieści. Nieskomplikowanej historii zemsty za doznane krzywdy, którą autor pierwowzoru literackiego umieścił na tle nadzwyczaj ważnych wydarzeń – wojny domowej w Rosji. Główną postacią dramatu jest turkmeński pastuch Czary Esenow (w którego wcielił się czeczeński aktor Dagun Omajew – patrz: „Ostatnia inspekcja”, a w czasach nam współczesnych „Bez pożegnania” i „Decyzja o likwidacji”), którego poznajemy w momencie, gdy po zdobyciu przed bolszewików twierdzy bucharskiej zostaje uwolniony z więzienia.
Zrzuciwszy – w sensie dosłownym – kajdany, jedzie do rodzinnego kiszłaku. Jak się jednak okazuje, dom jest pusty, wszyscy bliscy zginęli; na dodatek Czary zostaje zaatakowany przez dwóch bandytów. Jedno jest pewne: nie jest to miejsce, choć wciąż mu bliskie, w którym chciałby spędzić resztę życia. Szukając dla siebie nowego, dołącza do oddziału Armii Czerwonej. Przyjęty zostaje jednak z nieufnością. Zwłaszcza przybyszom z europejskiej części Rosji trudno jest rozeznać się, kto jest kim w Turkiestanie. Komu można zaufać, a kto sprzyja basmaczom. Tym bardziej że Esenow nie należy do ludzi rozmownych i ewidentnie coś skrywa. Dopiero odczytany przez komisarza politycznego (Giennadij Niłow) rozkaz wydany przez Michaiła Frunzego – dzięki niemu dowiadujemy się zresztą, że jest luty 1920 roku – sprawia, że nastawienie do ludzi pokroju Czary zaczyna się zmieniać. Co zostało w tym dokumencie napisane? Między innymi, że należy postępować tak, aby miejscowi kochali bolszewików. Ci mają zaś reprezentować interesy mieszkańców Turkiestanu, a nie Rosjan czy – ogólniej – Europejczyków.
Lokalnemu oddziałowi „czerwonych”, dowodzonemu przez Pieltina (znany z „Króla Leara” Leonhard Mierzin), najbardziej daje się we znaki krwawy kurbaszy Szamurad-chan (Osetyjczyk Bimbołat Batajew, który zadebiutował w wojennym „Domu na rozstajach” Stanisława Rostockiego). Pali, morduje, gwałci, napada na pociągi, kradnie broń, wyrzyna w pień załogi. To z nim ma rachunki do wyrównania Esenow. Niegdyś, jeszcze przed wojną światową, brat Szamurada, Muhamed (Uzbek Ulmas Alichodżajew), zgwałcił czternastoletnią siostrę Czary, Bibitacz (Luda Singatulina), która nie mogąc znieść upokorzenia, dokonała samospalenia. Domagający się sprawiedliwości brat ofiary z powodu ojca sprawcy, mającego dobre kontakty z oficerami carskimi, znalazł się w więzieniu. Teraz, w czasie walki o nowy ustrój, którego przywódca miejscowych basmaczy jest zaprzysięgłym wrogiem – były turkmeński pastuch, przedzierzgnięty w krasnoarmiejca, pragnie go dopaść i zemścić się nie tylko za Bibitacz, ale także za zabitych już po jego uwięzieniu rodziców.
Zemsta to jeden z podstawowych tematów opowieści westernowych; w przypadku historii rodem z Dzikiego Wschodu wcale nie jest inaczej. Mając wsparcie swego przyjaciela Tagana (Kirgiz Tałgat Nigmatulin – patrz: „Piraci XX wieku” oraz „Wilcza jama”), Czary Esenow rozpoczyna polowanie na Szamurad-chana. Tropi go w górach i na stepie, w palącym słońcu pośród wydm. Nic nie jest dla niego ważniejsze, a już na pewno nie kwestie polityczne. Całkiem możliwe, że gdyby jego wróg przywdział mundur żołnierza Armii Czerwonej, Czary przystałby do basmaczy. Ale tak – z przyczyn propagandowych – stać się oczywiście nie mogło. I chociaż „W czarnych piaskach” trudno uznać za arcydzieło easternu, nietrudno zrozumieć tych – przypominam: prawie 11 milionów! – którzy postanowili wybrać się do kina i zobaczyć na własne oczy historię rodzinnej zemsty dokonanej przez bohatera niemającego gęby pełnej frazesów o rewolucji.
koniec
14 lutego 2024

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Fallout: Odc. 3. Oko w oko z potworem
Marcin Mroziuk

22 IV 2024

Nie da się ukryć, że pozbawione głowy ciało Wilziga nie prezentuje się najlepiej, jednak ważne okazuje się to, że wciąż można zidentyfikować poszukiwanego zbiega z Enklawy. Obserwując rozwój wydarzeń, możemy zaś dojść do wniosku, że przynajmniej chwilowo szczęście opuszcza Lucy, natomiast Maximus ląduje raz na wozie, raz pod wozem.

więcej »

East Side Story: Czy można mieć nadzieję w Piekle?
Sebastian Chosiński

21 IV 2024

Mariupol to prawdopodobnie najboleśniej doświadczone przez los ukraińskie miasto w toczonej od ponad dwóch lat wojnie. Oblężone przez wojska rosyjskie, przez wiele tygodni sukcesywnie niszczone ostrzałami z lądu, powietrza i morza. Miasto zamordowane po to, by złamać opór jego mieszkańców i ukarać ich za odrzucenie „ruskiego miru”. O tym opowiada dokument Maksyma Litwinowa „Mariupol. Niestracona nadzieja”.

więcej »

Fallout: Odc. 2. Elementy układanki zaczynają do siebie pasować
Marcin Mroziuk

19 IV 2024

Z jednej strony trudno nam zachować powagę, gdy obserwujemy, jak bardzo zachowanie Lucy nie pasuje do zwyczajów i warunków panujących na powierzchni. Z drugiej strony w miarę rozwoju wydarzeń wygląda na to, że właśnie ta młoda kobieta ma szansę wykonać z powodzeniem misję, która na pierwszy rzut oka jest ponad jej siły.

więcej »

Polecamy

Knajpa na szybciutko

Z filmu wyjęte:

Knajpa na szybciutko
— Jarosław Loretz

Bo biblioteka była zamknięta
— Jarosław Loretz

Wilkołaki wciąż modne
— Jarosław Loretz

Precyzja z dawnych wieków
— Jarosław Loretz

Migrujące polskie płynne złoto
— Jarosław Loretz

Eksport w kierunku nieoczywistym
— Jarosław Loretz

Eksport niejedno ma imię
— Jarosław Loretz

Polski hit eksportowy – kontynuacja
— Jarosław Loretz

Polski hit eksportowy
— Jarosław Loretz

Zemsty szpon
— Jarosław Loretz

Zobacz też

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.